kısa cevap: hayır, hızlı yürürken kafanı havalandırmaya çarpman zekanı etkilemez veya nöronlarını buharlaştırmaz. zekanın ya da bilişsel işlevlerin kalıcı olarak gerilemesi için ortada yapısal bir hasar olması gerekir, kafatasının sert yüzeylere alelade toslaması tek başına bunu yapmaya yetmez.
keşke beyin dokusu bu kadar kolay hasar alsaydı da tez makalelerimizi anlamsızca reddeden ikinci hakemlerin bilişsel kapasitesini çocukken kafalarını havalandırmaya çarpmış olmalarına bağlayabilseydik, fakat biyoloji öyle işlemiyor. beynimiz kafatası kemiğinin içinde ve beyin omurilik sıvısının (bos) yarattığı hidrolik yastıkta yüzer. hızlı yürürken kafayı bir yere vurmak dışarıda devasa bir şişlik ve dayanılmaz bir acı yaratabilir çünkü kafa derisi damar açısından çok zengindir, ancak içerideki parankim dokusu bu mekanik darbeden bos sayesinde korunur.
zeka seviyesinin veya hafıza gibi bilişsel süreçlerin gerçekten etkilenmesi için klinik anlamda travmatik beyin hasarı ya da en azından konküzyon yani beyin sarsıntısı geçirmen gerekir. bunun için de beynin kafatası içinde hızla ivmelenip yavaşlaması, aksonların gerilip mikroskobik düzeyde hasar alması şarttır. darbeden sonra bilinç kaybı, dakikalarca süren kafa karışıklığı, fışkırır tarzda kusma, ışığa ve sese aşırı hassasiyet veya olay anını hatırlayamama gibi semptomlar yaşamadıysan nöronal ağların sapasağlamdır.
bilişsel düşüş genellikle temas sporcularında gördüğümüz, yıllara yayılan ve tekrarlayan mikrotravmaların birikimiyle ortaya çıkan kronik travmatik ensefalopati gibi tablolarda kalıcı hale gelir. tekil bir ev veya sokak kazası seni aptallaştırmaz. yine de önümüzdeki yirmi dört saat içinde şiddetli mide bulantısı, giderek artan baş ağrısı veya belirgin bir uyku hali başlarsa bilimsel rahatlığı bir kenara bırakıp acil servise görünmende fayda var.
Kaynaklar
-
Christopher C. Giza, David A. Hovda. The New Neurometabolic Cascade Of Concussion. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Ann C. McKee et al.. The Spectrum Of Disease In Chronic Traumatic Encephalopathy. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
/profile/c89f3ed9-2e47-4e7f-af09-87e2a2c939a4.jpeg){kind=small}
/old/mi_media/5d91fd1b68e3490aa546f5fe47acfdb7.png)
/old/profile_images/tayRi5HpJfq3cwUL7dHK82byzdIMULJQ.png){kind=small}
/profile/e6ffc7c1-1ab7-4dd0-b85f-ef50a1e63da1.png){kind=small}
/old/profile_images/6b1e3f2f8a6cc5d198752c511832f738.jpg){kind=small}
/evrimagaci.org/public/images/icons/bionluk-3.png){kind=icon}
/mi/2153a329-218f-4ae1-9113-82216622cc77.jpeg)
/profile/507eca42-d5fc-4d3b-bbad-bbd5f07efa4f.jpg){kind=small}
/content/cb749aec-7155-46e7-a4cf-c6850de11f2f.jpeg)
/profile/9272617e-20ab-43b0-959b-a482b8ce106a.jpg){kind=small}
/profile/acbe0ac7-38e7-4a3f-af07-f756b560a3af.jpeg){kind=small}
/old/mi_media/39fee3bb259135d559e747dcd255a2d5.jpeg)
/profile/37f26ac92b52d4b1fc6c287a2c379540.jpeg){kind=small}
/profile/0377e8cd-3e27-46dd-a2db-5b9f0b113577.jpg){kind=small}
/old/content_media/55287a4e8294284c00cc63a8508d6e83.png){kind=small}
/evrimagaci.org/public/images/dyn/89d797338bfe1dc7b0ddcdeef6fff4a7.png)
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}