Taksonomi Nedir, Canlılar Taksonomisi'nde İnsan'ın Yeri Neresidir? (Gülşah Güler)

Yazdır Taksonomi Nedir, Canlılar Taksonomisi

Evrim Ağacı olarak okurlarımızdan gelen paylaşımlar bizler için çok değerlidir. Sayfamız okurlarından Sn. Gülşah Güler, bizlerle, kendi yazılarını paylaşma inceliğinde bulundu ve bu gerçekten bizi çok sevindirdi. Son derece başarılı bir şekilde açıklanan konular, sizlerin biraz daha kolay anlayabilmesi için tarafımızdan yapılan bazı eklemeler ve açıklamalar haricinde, orjinaline tamamen bağlı kalarak aşağıda sunulmuştur. Hepinize iyi okumalar diliyor, okurumuza sonsuz teşekkürlerimizi sunuyoruz:

 

Evrimsel konular tartışılırken çok fazla geçen bir kavram vardır; “taksonomik olarak!”. Peki ya nedir bu taksonomi sorusundan yola çıkarak yazılan bir yazıdır. Oluşturulmasının dayandığı nokta olan tür kavramından yola çıkılarak anlatılmıştır.

 

Tür, cins, alt tür popülasyonlar düzeyindeki kategorilerde kalıtsal yolla döllere aktarılan ve akrabalık bağı kuran canlıları sınıflandırma da kullanılan kurallar ve prensipler bütünüdür.

 

Taksonominin ilk amacı farklılık ve benzerliklerini, yeryüzünde yayılışlarını, hangi karakterleriyle diğer canlılarla homolojik benzerlikler gösterdiğini, akrabalık bağlarını saptamaktır. Sonrasında bu akrabalık ilişkilerine göre tüm canlıları klasifike etmeyi ve bir gruba dahil etmeyi amaçlar.

 

Klasifikasyonların ana dayanım noktaları canlılar arası homolog karakterlerin varlığıdır. Homolog karakterler ortak atalık yoluyla, türler arasında oluşan ve nesilden nesile aktarılan yapısal benzerliklerdir. Tamamen kalıtsal karakterlere göre şekillenirler. Mendel, bu kalıtımsal genetiği, 2 yasasından yola çıkarak aşağıdaki gibi açıklamıştır;

 

1. Belli bir karakteri belirleyen kalıtsal belirleyiciler vardır.

 

2. Her ergin bireyin hücrelerinde bir karaktere ait 2 belirleyici (2 allel) bulunmaktadır. F1 de bunlardan biri dominant diğeri resesiftir.

 

3. Kalıtsal belirleyiciler gamet hücreleri aracılığı ile dölden döle nakledilir. Eşey hücreleri oluşumu sırasında, ayrılan allellerin taksimi tamamen bağımsız ve eşit şekilde gerçekleşir Söz konusu olan kalıtımla homolog karakterler dölden döle aktarılır ve canlılar arasında homolojik yapıların varlığından söz edilir (Gözlük, Kırmızıoğlu, 2006).

 

Bu homolog üyelere en yaygın örnek olarak tetrapodların 5 parmaklı el ve ayak yapısı gösterilir. Bu örnek canlılar arasında bir homoloji söz konusu olduğuna ve buna dayanarak bir akrabalık sürecinin işlediğinin ve yapısal benzerliklerin canlılar arasında tamamen var olduğunun kanıtıdır.

 

Homolog Yapılar (Soldan Sağa: İnsan, At, Kedi, Yarasa, Kuş, Balina uzuvları)

 

Bu sınıflandırma homolojik karakterlere göre oluşturulurken bir takım taksonlar söz konusu olur. Bunlar şöyle sıralanabilir:

 

Üst Alem

Alem

Alt Alem

Grup

Üst Şube

Şube

Alt Şube

Üst Sınıf

Sınıf

Alt Sınıf

Üst Takım

Takım

Alt Takım

Üst Familya (Aile)

Familya (Aile)

Alt Familya (Aile)

Oymak

Cins

Tür

Alt Tür

Tüm bu taksonlar arası söz konusu olan akrabalık bağları genetik kökenlerle aktarılan benzerliklere göre şekillenir.

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASINDA İNSANIN YERİ NERESİDİR?

Üst Alem (super kingdom)    : Canlılar

Alem (kingdom)                     : Animalia

Alt Alem (sub kingdom)         : Metazoa

Şube (phylum)                      : Chordata

Alt Şube (sub phylum)          : Vertebrata

Üst Sınıf (super class)           : Tetrapoda

Sınıf (class)                            : Mammalia

Alt sınıf (sub class)                : Eutheria

Takım (order)                         : Primata

Alt takım (sub order)              : Anthropoidea

Ara takım (infra order)           : Catarrhini

Üst aile (super family)            : Hominoidea

Aile (Family)                            : Hominidae

Alt aile (sub family)                 : Homininae

Oymak (tribe)                         : Hominini

Cins (genus)                            : Homo

Tür (species)                           : Sapiens

Alt tür (sub species)                : Sapiens

 

İnsan canlılar arasında klasifike edilirken diğer üst taksonlarla olan homolojilerine göre bir yer belirlemiştir. Sistematik taksonomide baz alınan karakterler evrimsel eğilimlerinin, anatomik karakterlerin yanında; diğer takımlarla arasındaki benzeşimler, davranış örüntüleri dikkate alınır.

 

İnsan omurgalılar alt şubesine dahil edilir çünkü;

 

            Birbirini takip eden omurlardan kurulmuş bir omurgaya sahiptir

            Omurilik içinden geçen sıvı sayesinde vücut hareketi sağlanır

            Baş, gövde ve extremitelerden oluşan bir vücut yapısı söz konusudur

            Kapalı dolaşım sistemi vardır

            İki çift extremiteleri vardır

 

İnsan memeliler sınıfına dahildir çünkü;

 

            Dolaşım sisteminden kaynaklı sıcakkanlıdırlar.

            Omurgalı canlılardır

            Vücutları genelde kıllarla örtülüdür

            Solunum özellikleri diyaframla özelleşmiştir

            7 tane boyun omuruna sahiplerdir

            Mandibulae iki kemiğin kaynaşmasıyla oluşur

            Üremeleri iç döllenme ile özelleşmiştir

            Extremiteleri iki çifttir

            İskeletleri kemikleşmiştir

            Vücuttaki kemik sayısı diğer canlılara göre azalmıştır

            Yağ ve ter bezlerine ek olarak süt bezleri vardır

            Kalp dört bölmelidir

            Orta kulakta özelleşmiş üç kemik, iç kulakta tek kemik söz konusudur

            Süt dişleri ve daimi dişler olarak diş değişimi gözlenir

            Heterodontik diş yapısı mevcuttur

 

 İnsan ve primatlar arası temel benzeşimlere bakacak olursak şöyle konulara değinebiliriz;

 

1. Extremite ve Lokomasyon Homolojileri

 

El ve ayaklarda beş parmak bulunur

Pençe yerine yassı tırnakların oluşmuştur

Clavicula (Köprücük Kemiği) korunmuştur

Ellerdeki parmak yapısı özelleşmiştir, diğer parmaklarla karşılaşabilir

Extremitelerdeki (Uzuvlardaki) kemik sayıları

Parmakların hareketli eklemlerle bağlanması

 

2. Dişlerdeki Homolojiler

Genelleşmiş diş yapısı

Omnivor yapıda diş dizilimi

Diş sayısı

Özelleşmiş dişler

 

3. Beyin yapısı, gelişmiş bir beyin ve beyin kapasitesi

4.Burnun kısalması, koklama duyusunun körelmesi ve görme duyusunun kazanılması ile yüzün alt kısmının geriye kaçması

İnsan hominid ailesine dahildir çünkü;

 

      İki ayak üzerinde yürüyebilme yetisi genetik bir devamlılık arz etmiştir

      Kuyruk özelliğini yitirmiştir

      Ayaklarda arklar oluşarak dengede iki ayak üzerinde durulabilir.

      Dış kulak işitme yolu küçülmüş ve özelleşmiştir

      Diş sayısı 32ye düşmüş ve dişler özelleşmiştir

      Canineler (Köpek Dişleri) küçülmüştür.

 

 

Yazar: Gülşah GÜLER- 09.12.2009 (Evrim Ağacı Okuru)

Düzenleme: ÇMB (Evrim Ağacı)

6 Yorum