Evrim Ağacı - Karanlığı bilimle fethet!

Yeni Makale Yer Bilimleri

Alev Kıratlı

46.9K UP

Çeviren 22 saat önce 1 dk.

Japonya Üzerindeki Atmosferik Nehirler 42 Yılda %8 Şiddetlendi!

Gökyüzündeki devasa nehirleri andıran atmosferik nehirler düşük enlemlerden orta enlemlere büyük miktarda nem taşıyan uzun ve dar, yoğun su buharı bantlarıdır. Japon takımadaları genelinde sellere yol açma potansiyelleri nedeniyle son dönemde geniş çapta dikkat çekiyorlar. Tsukuba Üniversitesinden araştırmacılar, küresel ısınmanın ve Kuzey Pasifik Subtropikal Yüksek Basıncı'nın güçlenmesinin etkisiyle, bu nehirlerdeki su buharı taşıma şiddetinin 1981'den 2022'ye kadar geçen 42 yıllık sürede yaklaşık ?rttığını keşfettiler. Elde edilen bulgular, Climate Dynamics dergisinde yayımlandı.

Japonya'nın da içinde bulunduğu Doğu Asya'da atmosferik nehirler, troposferin alt ve orta katmanlarında muazzam miktarda su buharı taşıyarak geniş çaplı yağış sistemlerinin gelişmesine zemin hazırlıyor. Bu sistemler, genellikle doğrusal yağış sistemleri olarak adlandırılan uzun yağmur bantları oluşturabiliyor ve şiddetli sellere yol açabiliyor. Atmosferik nehirlerle ilişkili şiddetli yağışlar son zamanlarda daha sık hale gelse de, bu nehirlerin şiddetindeki uzun vadeli değişimler bugüne kadar tam olarak anlaşılamamıştı.

Okumaya Devam Et

1

0

Makale Biyoloji

Ferit Görür

267.5K UP

Çeviren 4 gün önce 13 dk.

Stroboskopik Işık Uyarımı: Titreşen Işıklar Beynimizin İç Dünyasını Nasıl Ortaya Çıkarıyor?

İçinde bulunduğumuz ses yalıtımlı kabinin kapısı kapanıyor ve karanlıkta yalnız kalıyoruz. Bir ofis sandalyesinde oturuyoruz, başımızda bir kulaklık var ve klasik müzik çalmaya başlıyor.

Sadece birkaç dakika önce, yaşamak üzere olduğumuz şeyin şimdiye kadar karşılaştığımız her şeyden çok daha yoğun olacağı söylendi. Sussex Üniversitesindeki laboratuvarında oturduğumuz araştırmacı Dr. David Schwartzman, bu süreci şöyle açıkladı:

Okumaya Devam Et

5

0

İnceleme

Ömer Can Mutlu

67.4K UP

İnceleyen8 1 gün önce

Çok hoşuma giden çok beğendiğim bir kitap. Doğa koruma çalışmalarının tarihini önemli kişilerine, sorunlarına ve olaylarına değinerek anlatıyor. Aslında yer yer sıkıcılaştığı, "kaç sayfadır bu adamı anlatıyorda bu adam kim ki? Bu kadar önemli biri mi bu adam.." dedirttiği yerler oldu ancak yine de kitabın geneli güzeldi. İlgimi çeken bir konu olan çevrecilik ve çevre korumacılık tarihi hakkında çok şey öğrendim. Çevre koruma tarihine ilgisi olanlara önerebileceğim bir kitap.

Türleri Kurtarmak

Kitap

9.5/10

(4 Kişi)

Puan Ver

Soyların Tükendiği Bir Çağda Yaşam Savaşı

Yazar: Michelle Nijhuis

İnceleme Yaz

Sonra Okuyacaklarıma Ekle

1

0 Yorum

0

Evrim Ağacı Akademi

Tıp

Evrim Ağacı Akademi'yi kullanarak kendini Tıp konusunda geliştirebilirsin.

COVID-19 ve Aşılar

113 Soru

Öğrenmeye Başla

Hücre/Organ Nakli ve COVID-19

29 Soru

Öğrenmeye Başla

Yazı Dizisine Git Evrim Ağacı Akademiye Git

Yaşam Ağacı Gözlemi

Ayşe Yılmaz

165.4K UP

Gözlemi Yapan 4 gün önce Türkiye, Çankırı

1/2

Veronica

Yapraklı ilçesinde kaydedilmiş olup alt türünü tespit edemedim.

1

0 Yorum

0

Yaşam Ağacı Türü

Şehmus Savaş

65.5K UP

Türü Ekleyen 12 saat önce

Alectoris chukar (Kınalı keklik)

Takson Tanımı ve Evrimsel Karakteristikler
Alectoris chukar, sülüngiller (Phasianidae) ailesinin kurak, yarı kurak ve kayalık habitatlara en iyi adapte olmuş üyelerinden biridir. Evrimsel süreçte, Avrasya'nın bozkır ve dağlık ekosistemlerinde niş bulmuş olan Alectoris (Kaya Keklikleri) cinsine ait bir taksondur.
1. Morfolojik Teşhis (Taksonu Ayırt Eden Özellikler)
Evrimsel akrabası olan Kaya Kekliği (Alectoris graeca) ile morfolojik olarak sıkça karıştırılsa da, Alectoris chukar'ı ayırt eden çok net sinapomorfik (türe özgü) özellikler vardır:
Göz ve Boyun Çizgisi: Alından başlayıp gözün üzerinden geçen, boynun yanlarından aşağı inerek göğüste birleşen kalın, kesintisiz siyah bir kolye/bant taşır. Akrabası olan Alectoris graeca'da bu bant daha temiz ve keskin hatlıyken, Alectoris chukar'da gerdan bölgesi daha kirli beyaz/krem tonlarındadır.
Gaga ve Bacak Yapısı: Takımın tipik bir özelliği olarak güçlü eşeleme bacaklarına sahiptir. Gaga, göz halkası ve bacaklar parlak mercan kırmızısıdır.
Böğür Çizgileri: Vücudunun yan tarafında (böğür) yer alan dikey siyah, beyaz ve kestane rengi çizgiler genellikle 8-10 adet arasındadır ve parçalayıcı renklenme (kamuflaj) stratejisinin evrimsel bir ürünüdür.
2. Alttürler (Varyasyonlar)
Geniş bir coğrafi dağılıma (Balkanlar'dan Asya'nın içlerine kadar) sahip olması sebebiyle, takson kendi içinde güçlü bir coğrafi izolasyon ve varyasyon gösterir. Dünya genelinde tanımlanmış 14 alttürü (subspecies) bulunmaktadır. Türkiye'de yayılış gösteren popülasyonlar genellikle morfolojik olarak birbirine yakın olan Alectoris chukar cypriotes ve doğu bölgelerinde Alectoris chukar kurdestanica alttür gruplarına dahil edilir.
3. Filogenetik ve Ekolojik Konum
Galliformes (Tavuksular) takımı içindeki Phasianidae ailesi, sülünler, tavus kuşları, bıldırcınlar ve keklikleri barındıran devasa bir klandır. Alectoris chukar, bu aile içinde bıldırcınlar (Coturnix) ve frankolinler (Francolinus) ile daha yakın bir evrimsel geçmişi paylaşır. Ağaç tüneme alışkanlığının kaybolması, yer tabanlı yuvalama stratejisi ve omnivor (hem otçul hem böcekçil) beslenme adaptasyonu, bu taksonun bozkır ekosistemlerindeki baskınlığını açıklamaktadır

2

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'na Üye Değil misiniz?

Evrim Ağacı üyeliği tamamen ücretsiz ve sitemizi çok daha etkili, interaktif ve keyifli bir şekilde kullanmanızı sağlayacak. Üye değilseniz, birkaç saniyede üyelik oluşturabilirsiniz! Üyeyseniz de giriş yapmanızı tavsiye ederiz.

Üye Ol Giriş Yap Üyeliğin Avantajları

İnceleme

Ahsen Aydın

103.7K UP

İnceleyen9 1 gün önce

Dizinin en güçlü yanı, bilimsel hissiyatı çok iyi kurması. Üç yıldızlı sistemdeki kaotik hareketler, gerçek fiziksel “3 cisim problemi”ne dayanıyor ve bu durum hikâyede sadece dekor değil, doğrudan olayların kaderini belirleyen bir yapı haline geliyor.
Asıl ilginç taraf ise uzaylı temasından çok bunun yarattığı sonuçlar. Eğer evrende başka bir zeki yaşam varsa, niyetinin ne olduğunu bilmek imkânsız. Dizinin “kozmik karanlık orman” fikri de bu belirsizlik üzerine kurulu.
Bilimsel olarak da evrende yaşamın varlığına dair kesin bir kanıt yok, ama Drake Denklemi gibi yaklaşımlar ihtimali tamamen dışlamıyor. Bu yüzden hikâye, tamamen kurgu olmaktan çıkıp olası bir senaryo gibi hissettiriyor.
İnsanlık tarafında ise bilgi, güç ve korku üçgeni öne çıkıyor. Kriz anlarında toplumların nasıl değiştiği oldukça gerçekçi bir şekilde işleniyor.
Sonuçta dizi, “uzaylılar var mı?” sorusundan çok “varlarsa biz buna hazır mıyız?” sorusunu sorduruyor.

3 Cisim Problemi

Dizi

8.3/10

(40 Kişi)

Puan Ver

Orijinal Adı : 3 Body Problem

Yönetmen: Minkie Spiro Jeremy Podeswa Derek Tsang

Oyuncu: Jovan Adepo Liam Cunningham Eiza González

İnceleme Yaz

Sonra İzleyeceklerime Ekle

3

0 Yorum

0

Podcast: Bilime Dair Her Şey!

Nevzat Keskin

Seslendiren 3 gün önce 5:23

İsrail, Ay'a Binlerce Tardigrad Gönderdi ve Aracın Kontrolünü Yitirerek Ay'a Çakılmasına Neden Oldu!

İsrail'in 11 Nisan 2019 tarihinde Ay'a gönderdiği Beresheet robotik uzay aracı, iniş sırasında kontrolden çıkarak Ay'a çakıldı. Bu, insanlığın uzay görevleri...

Yazıyı Oku

2

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı YouTube Kanalına Abone Olun!

YouTube, Evrim Ağacı tarafından hazırlanan içerikleri video yoluyla öğrenmenin en iyi yolu! Ayrıca kanalımızda birçok bilim insanıyla röportajlarımızı, çeşitli deney gösterilerini ve diğer bilim içeriklerimizi bulabilirsiniz.

Abone Ol Rastgele Video

Üye Cevabı Fizik & Kuantum

Şehmus Savaş

65.5K UP

Bilimsel blog yazarı 2 gün önce Sen de Cevap Ver

Neden ses veya elektrik hızı Işık kadar hızlanamıyor?

batuhan akkam

Ses Hızı: Maddenin "Hantallığı" (Atalet Engeli)

Ses, mekanik bir dalgadır. Yani yayılabilmek için atom ve moleküllerin fiziksel olarak birbirine çarpmasına (titreşmesine) ihtiyaç duyar.

Kütle Engeli: Ses dalgasının ilerlemesini sağlayan şey atomlardır ve atomların bir durağan kütlesi vardır. Einstein'ın Özel Görelilik Teorisi'ne göre, kütlesi olan herhangi bir nesneyi veya parçacığı ışık hızına ulaştırmak için sonsuz enerji gerekir.

Moleküler Gecikme: Bir atomun yanındaki atomu itmesi, onun da diğerini tetiklemesi zaman alır. Bu durum tamamen ortamın yoğunluğuna ve esnekliğine bağlıdır. Ses havada yaklaşık 343 m/s hızla giderken, daha katı ve yoğun olan demirde 5000 m/s hıza çıkabilir. Ancak ortam ne kadar yoğun veya kusursuz olursa olsun, kütleli parçacıkların birbirini itme hızı asla kütlesiz bir alan dalgalanması (ışık) kadar hızlı olamaz. Dolayısıyla ses, doğası gereği ışık hızına yaklaşamaz bile.

2. Elektrik Hızı: İki Farklı Kavramın Karışımı

Elektrik hızı konusu konuşulduğunda genellikle iki farklı fiziksel olgu birbirine karıştırılır. Konunun püf noktası da tam olarak burada yatar:

Elektronların Akış Hızı (Sürüklenme Hızı): Bir kabloya elektrik verdiğinizde, elektronların kendileri kablo içinde neredeyse bir kaplumbağa hızında ilerler. Buna "sürüklenme hızı" (drift velocity) denir ve genellikle saniyede birkaç milimetredir. Elektronlar kütleli parçacıklar olduğu için ışık hızının yanına bile yaklaşamazlar.

Elektriksel Sinyal Hızı: Kablonun ucundaki düğmeye bastığınızda lambanın anında yanmasını sağlayan şey elektronların fiziksel olarak oraya ulaşması değil, kablo boyunca yayılan Elektromanyetik Alan dalgasıdır. Bu dalga kütlesizdir ve doğası gereği ışık hızıyla yayılır.

Kaynaklar

Kozmik zihin. Kozmik Zihin. Alındığı Tarih: 7 Haziran 2026. Alındığı Yer: Kozmik zihin | Arşiv Bağlantısı

3

0

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Söz

Evrim Ağacı

2.2M UP

Alıntıyı Ekleyen 18 Ocak 2019

Yeryüzünde insandan başka bilim yapan hiçbir tür yok. Bilim, tamamiyle insan icadıdır ve doğal seçilim yoluyla serebral korteksimizde evrimleşmesinin tek bir nedeni vardır: Bilim, çalışır!
Carl Sagan

Bu alıntı Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.

44

0 Yorum

0

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sosyal Medya Hesaplarımızı Takip Edin

Evrim Ağacı'nı sosyal medya hesaplarından takip etmeyi unutmayın! Yeni paylaşımlarımızı görmek için bizi aşağıdaki sosyal medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.

Reddit Discord Telegram Youtube Twitter Instagram Facebook Twitch LinkedIn TikTok Kreosus Patreon RSS Odysee Pinterest

Kaynaklar

Bize Ulaşın